Việc phân biệt giọng thật (chest voice) và giọng gió (falsetto) là một trong những kiến thức cơ bản nhất mà người học luyện thanh nhạc cần nắm vững. Tại Harmony – trung tâm dạy nhạc uy tín tại TP.HCM chuyên về guitar, piano, organ, ukulele và thanh nhạc, chúng tôi nhận thấy nhiều học viên ban đầu gặp khó khăn trong việc nhận biết và sử dụng đúng từng loại giọng.
Hai kỹ thuật thanh nhạc này không chỉ khác nhau về cơ chế sinh học mà còn tạo ra những màu sắc âm thanh hoàn toàn khác biệt, phù hợp với những ngữ cảnh biểu diễn khác nhau. Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn nâng cao kỹ năng thanh nhạc một cách đáng kể và tránh được những tổn thương không đáng có cho dây thanh.
Sự Khác Biệt Cốt Lõi Giữa Giọng Thật (Chest Voice) và Giọng Gió (Falsetto)
Về Cơ Chế Hoạt Động Của Dây Thanh
Sự khác biệt căn bản nhất giữa giọng thật và giọng gió nằm ở cách thức hoạt động của dây thanh. Khi thực hiện giọng thật, dây thanh rung động với toàn bộ chiều dày và hai mép dây thanh kết nối chặt chẽ với nhau. Điều này tạo ra một màng chắn hiệu quả, kiểm soát luồng hơi thở đi qua thanh quản một cách tối ưu.
Ngược lại, giọng gió được tạo ra khi dây thanh được kéo mỏng và chỉ rung động ở một phần nhất định. Hai mép dây thanh không kết nối hoàn toàn, thậm chí có thể hở ra, khiến độ cản trở luồng hơi rất kém và lượng hơi tuôn qua thanh quản cao hơn đáng kể so với giọng thật.
Nghiên cứu khoa học về âm thanh học đã chứng minh rằng lực kéo hai dây thanh lại gần nhau của giọng falsetto yếu hơn chest voice rất nhiều. Điều này giải thích tại sao giọng gió thường có âm thanh mỏng, yếu và chứa nhiều hơi thở.
Về Tính Chất và Màu Sắc Âm Thanh
Giọng thật mang đến âm thanh đầy đặn, mạnh mẽ và có độ sâu tự nhiên. Âm sắc của chest voice thường được mô tả là ấm áp, có chiều sâu và khả năng truyền tải cảm xúc mạnh mẽ. Khi sử dụng giọng thật, ca sĩ có thể tạo ra những nốt nhạc có độ bền vững cao và khả năng biểu cảm phong phú.
Trái lại, giọng gió tạo ra âm thanh nhẹ nhàng, bay bổng và có tính ethereal cao. Tính chất đặc trưng của falsetto là âm thanh không ổn định, nghe như có rất nhiều hơi thở trong giọng, âm sắc mỏng, yếu và rất linh hoạt. Chính vì tính chất này mà giọng gió có khả năng đạt được những nốt cao một cách dễ dàng hơn so với giọng thật, đây cũng là cách hát nốt cao hiệu quả mà nhiều ca sĩ áp dụng.
Về Cảm Nhận Vật Lý Khi Hát
Kinh nghiệm của các ca sĩ chuyên nghiệp cho thấy cảm nhận vật lý khi sử dụng hai loại giọng này hoàn toàn khác biệt. Khi hát bằng giọng thật, người ca sĩ cảm nhận được sự rung động mạnh mẽ ở vùng ngực, đặc biệt là phần xương sườn và khoang ngực. Giọng thật yêu cầu sự hỗ trợ tích cực từ cơ hoành và các cơ hỗ trợ hô hấp.
Khi chuyển sang giọng gió, cảm giác hoàn toàn thay đổi. Người hát cảm thấy nhẹ nhõm ở vùng cổ, không cần cố sức khi thực hiện giọng gió, nhưng đồng thời hơi thở tuôn ra nhanh và nhiều hơn, dẫn đến việc nhanh chóng hết hơi. Giọng gió mang lại cảm giác yếu và không ổn định khi hát, đây là đặc điểm tự nhiên của kỹ thuật này.
Giọng Thật (Chest Voice) Là Gì?
Giọng thật, hay còn gọi là chest voice trong thuật ngữ thanh nhạc quốc tế, là thanh âm tự nhiên mà chúng ta sử dụng hàng ngày khi nói chuyện. Đây được coi là nền tảng của kỹ thuật thanh nhạc và là loại giọng mà hầu hết mọi người đều quen thuộc nhất.
Chest voice được tạo ra khi dây thanh hoạt động với toàn bộ khối lượng và độ dày của chúng. Quá trình này tạo ra những dao động sâu và mạnh mẽ, lan truyền qua khoang ngực và tạo cảm giác rung động đặc trưng mà ca sĩ có thể cảm nhận được.
Đặc Điểm Nhận Biết Giọng Thật
Có nhiều cách để nhận biết giọng thật một cách chính xác:
• Âm sắc đặc trưng: Giọng thật có âm thanh đầy đặn, ấm áp và có chiều sâu tự nhiên. Âm sắc này thường được mô tả như một “chén cà phê âm thanh” – đậm đà, phong phú và có thể truyền tải nhiều cảm xúc khác nhau.
• Vị trí cộng hưởng: Khi hát bằng giọng thật, bạn sẽ cảm nhận được sự rung động mạnh mẽ ở vùng ngực, đặc biệt là khu vực xương sườn và khoang ngực. Đặt tay lên ngực khi hát, bạn sẽ cảm thấy những dao động rõ rệt.
• Phạm vi âm vực: Giọng thật thường hoạt động hiệu quả nhất ở vùng âm trung và âm trầm. Đối với nam giới, phạm vi này thường từ C3 đến F4, trong khi với nữ giới thường từ G3 đến C5.
• Khả năng kiểm soát: Chest voice cho phép ca sĩ kiểm soát âm lượng, cường độ và màu sắc âm thanh một cách linh hoạt. Bạn có thể dễ dàng tăng giảm âm lượng mà không làm mất đi chất lượng âm thanh.
Ưu Điểm Khi Hát Bằng Giọng Thật
Giọng thật mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho ca sĩ:
Sức mạnh và độ bền vững là ưu điểm nổi bật nhất của chest voice. Khi được sử dụng đúng kỹ thuật, giọng thật có thể duy trì trong thời gian dài mà không gây mệt mỏi cho dây thanh. Điều này đặc biệt quan trọng trong các buổi biểu diễn kéo dài hoặc khi thu âm nhiều take.
Khả năng truyền tải cảm xúc của giọng thật cũng vượt trội. Chest voice có thể biểu đạt được nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, từ những giai điệu sâu lắng, trầm ấm đến những đoạn mạnh mẽ, đầy năng lượng. Chính vì vậy, đa số các bài hát pop, rock, R&B và soul đều sử dụng giọng thật làm nền tảng.
Tính linh hoạt trong việc kết hợp với các kỹ thuật khác cũng là một ưu điểm đáng kể. Giọng thật có thể dễ dàng chuyển đổi sang mixed voice (giọng pha) hoặc kết hợp với các kỹ thuật như vibrato, belting, và các hiệu ứng âm thanh khác.
Nhược Điểm Của Giọng Thật
Mặc dù có nhiều ưu điểm, giọng thật cũng tồn tại một số hạn chế:
Phạm vi âm vực hạn chế là nhược điểm chính của chest voice. Khi cố gắng đẩy giọng thật lên quá cao, dây thanh sẽ bị căng thẳng quá mức, dẫn đến tình trạng “break” (gãy giọng) hoặc thậm chí gây tổn thương cho dây thanh. Điều này khiến nhiều ca sĩ gặp khó khăn khi thể hiện những bài hát có nốt cao.
Khả năng tạo ra những hiệu ứng âm thanh đặc biệt cũng bị hạn chế. Giọng thật không thể tạo ra những âm thanh bay bổng, ethereal như giọng gió, cũng như khó có thể thực hiện một số kỹ thuật đặc biệt như whistle tone.
Giọng Gió (Falsetto) Là Gì?
Giọng gió, hay falsetto trong thuật ngữ quốc tế, là một kỹ thuật thanh nhạc đặc biệt tạo ra âm thanh nhẹ nhàng, bay bổng và chứa nhiều hơi thở. Khác với giọng thật, falsetto không phải là âm thanh tự nhiên mà chúng ta sử dụng hàng ngày, mà là một kỹ thuật cần được luyện tập và làm chủ.
Tên gọi “falsetto” có nguồn gốc từ tiếng Italy, có nghĩa là “giọng giả”, phản ánh bản chất đặc biệt của kỹ thuật này. Trong lịch sử âm nhạc, falsetto đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều thể loại, từ âm nhạc baroque cổ điển đến pop hiện đại.
Đặc Điểm Nhận Biết Giọng Gió
Giọng gió có những đặc điểm rất dễ nhận biết:
• Chất lượng âm thanh: Falsetto tạo ra âm thanh mỏng, nhẹ và chứa nhiều hơi thở. Âm sắc này thường được mô tả như “gió thoảng qua” hoặc “tiếng thở dài”, mang tính chất bay bổng và gần như vô thể.
• Cảm giác vật lý: Khi hát falsetto, ca sĩ cảm thấy nhẹ nhõm ở vùng cổ họng, không có cảm giác rung động ở ngực như khi hát giọng thật. Thay vào đó, có cảm giác âm thanh được tạo ra ở vùng đầu hoặc phía trên cổ họng.
• Tiêu thụ hơi thở: Do đặc tính của cơ chế tạo âm, falsetto tiêu thụ hơi thở nhanh hơn đáng kể so với giọng thật. Điều này đòi hỏi ca sĩ phải có kỹ thuật hô hấp tốt để duy trì falsetto trong thời gian dài.
• Khả năng đạt nốt cao: Falsetto cho phép ca sĩ đạt được những nốt cao mà giọng thật không thể thực hiện được, đồng thời tạo ra hiệu ứng âm thanh độc đáo.
Ưu Điểm Khi Hát Bằng Giọng Gió
Giọng gió mang lại những lợi ích đặc biệt cho ca sĩ:
Khả năng đạt nốt cao dễ dàng là ưu điểm nổi bật nhất của falsetto. Trong khi giọng thật có thể gặp khó khăn ở những nốt cao, falsetto cho phép ca sĩ bay lên những âm vực cao một cách thoải mái và tự nhiên. Điều này đặc biệt hữu ích trong việc thể hiện những bài hát có giai điệu cao hoặc tạo ra những đỉnh điểm cảm xúc trong bài hát.
Tính biểu cảm độc đáo là một ưu điểm khác của giọng gió. Falsetto có thể truyền tải những cảm xúc tinh tế, lãng mạn, hoặc những trạng thái tâm lý sâu sắc mà giọng thật khó có thể thể hiện được. Nhiều ca khúc ballad nổi tiếng đã sử dụng falsetto để tạo ra những khoảnh khắc cảm động và đáng nhớ.
Linh hoạt trong phong cách âm nhạc cũng là một điểm mạnh. Falsetto phù hợp với nhiều thể loại nhạc khác nhau, từ R&B, soul, pop đến rock và thậm chí là nhạc điện tử. Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như The Bee Gees, Prince, Justin Timberlake đã sử dụng falsetto như một đặc trưng riêng trong âm nhạc của họ.
Nhược Điểm Của Giọng Gió
Tuy có nhiều ưu điểm, giọng gió cũng tồn tại những hạn chế nhất định:
Độ bền và sức mạnh hạn chế là nhược điểm chính của falsetto. Do đặc tính của cơ chế tạo âm, giọng gió không thể duy trì cường độ cao trong thời gian dài mà không gây mệt mỏi. Điều này khiến ca sĩ cần phải sử dụng falsetto một cách có chọn lọc và không thể dựa hoàn toàn vào kỹ thuật này.
Khả năng truyền tải cảm xúc mạnh mẽ cũng bị hạn chế. Trong khi falsetto rất hiệu quả cho những cảm xúc tinh tế, nó khó có thể thể hiện những cung bậc cảm xúc mạnh mẽ, quyết liệt như giọng thật. Điều này có thể làm hạn chế khả năng biểu diễn của ca sĩ trong một số thể loại nhạc.
Nguy cơ sử dụng sai cách là một vấn đề quan trọng khác. Nếu sử dụng falsetto như một thói quen thay vì kỹ thuật, ca sĩ có thể mất đi khả năng kết nối tự nhiên của dây thanh, dẫn đến tình trạng giọng hát không rõ ràng và có thể gây tổn thương cho dây thanh về lâu dài.
Giọng Gió (Falsetto) và Giọng Đầu (Head Voice) Có Giống Nhau Không?
Đây là một câu hỏi phổ biến mà nhiều học viên tại Harmony thường đặt ra. Mặc dù cả hai kỹ thuật đều hoạt động trong cùng một cơ chế sinh học (M2), nhưng chúng có những đặc điểm và ứng dụng khác nhau đáng kể.
Giọng đầu (Head Voice) là một phiên bản được “kết nối” và đầy đặn hơn của falsetto. Khi sử dụng head voice, dây thanh vẫn hoạt động theo cơ chế M2 nhưng với sự kết nối tốt hơn, tạo ra âm thanh có độ sâu và sức mạnh hơn falsetto thuần túy. Head voice có thể được mô tả như một âm thanh “hootie” giống như tiếng cú kêu, nhưng đầy đặn và có thể điều chỉnh được.
Falsetto, ngược lại, là phiên bản nhẹ nhàng, thoáng và chứa nhiều hơi thở hơn. Khi so sánh trực tiếp, falsetto nghe như một “phiên bản thở” của head voice, với ít sự kết nối của dây thanh và nhiều luồng hơi thoát ra hơn.
Sự khác biệt này tương tự như việc so sánh giữa nói thầm (falsetto) và nói bình thường với âm lượng thấp (head voice). Cả hai đều sử dụng cùng cơ chế cơ bản, nhưng cường độ và cách thức kết nối của dây thanh là khác nhau.
Trong thực tế, nhiều ca sĩ chuyên nghiệp có thể di chuyển linh hoạt giữa head voice và falsetto trên cùng một nốt nhạc, tạo ra những hiệu ứng âm thanh phong phú và đa dạng. Đây là một kỹ năng cao cấp đòi hỏi sự luyện tập và hiểu biết sâu sắc về cơ chế hoạt động của thanh âm.
Khi Nào Nên Sử Dụng Giọng Thật và Giọng Gió Trong Thanh Nhạc?
Việc lựa chọn giữa giọng thật và giọng gió phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm ngữ cảnh âm nhạc, thông điệp của bài hát, và hiệu ứng mong muốn.
Giọng thật nên được sử dụng khi:
• Thể hiện cảm xúc mạnh mẽ: Những đoạn nhạc cần truyền tải năng lượng cao, sự quyết tâm, hoặc những cảm xúc sâu sắc như tình yêu mãnh liệt, nỗi đau, hoặc niềm vui sướng.
• Tạo nền tảng vững chắc cho bài hát: Chest voice thường được sử dụng cho verse và pre-chorus để tạo ra một nền tảng âm thanh ổn định trước khi chuyển sang các kỹ thuật khác.
• Biểu diễn các thể loại nhạc đòi hỏi sức mạnh: Rock, pop, R&B, soul, và country thường yêu cầu sử dụng giọng thật làm chủ đạo.
• Kể chuyện và truyền đạt lời bài hát: Do giọng thật gần với giọng nói tự nhiên, nó rất hiệu quả trong việc truyền đạt ý nghĩa của lời bài hát.
Giọng gió nên được sử dụng khi:
• Tạo hiệu ứng đặc biệt: Những đoạn cần âm thanh bay bổng, ethereal, hoặc tạo ra cảm giác mơ mộng, siêu thực.
• Thể hiện những cảm xúc tinh tế: Tình yêu ngọt ngào, nỗi nhớ nhung, hoặc những trạng thái tâm lý phức tạp và delicat.
• Đạt những nốt cao đặc biệt: Khi cần đạt được những nốt cao mà giọng thật không thể thực hiện, đặc biệt trong những đỉnh điểm cảm xúc của bài hát.
• Tạo sự đối tỷ trong bài hát: Sử dụng falsetto để tạo ra sự tương phản với những đoạn giọng thật, làm tăng tính drama và sự thu hút của bài hát.
• Phù hợp với phong cách cá nhân: Một số ca sĩ có thể sử dụng falsetto như một đặc trưng riêng, tạo nên dấu ấn cá nhân trong âm nhạc.
Quan trọng nhất là tránh việc sử dụng falsetto như một thói quen để tránh những nốt khó. Điều này có thể dẫn đến việc mất đi khả năng kết nối tự nhiên của dây thanh và ảnh hưởng đến chất lượng giọng hát tổng thể.
Hướng Dẫn Luyện Tập Chuyển Giọng Mượt Mà Tại Nhà
Luyện Tập Kiểm Soát Hơi Thở và Lấy Hơi Bụng
Nền tảng của mọi kỹ thuật thanh nhạc đều bắt đầu từ hơi thở. Để có thể chuyển đổi mượt mà giữa giọng thật và giọng gió, bạn cần phải làm chủ hoàn toàn kỹ thuật hô hấp.
Bài tập hô hấp cơ bản:
Bắt đầu với tư thế đứng thẳng, vai thả lỏng, một tay đặt lên ngực, một tay đặt lên bụng. Khi hít vào, hãy đảm bảo chỉ có bụng nở ra, ngực không được di chuyển. Đây chính là nguyên tắc cốt lõi của việc lấy hơi bụng khi hát, giúp bạn sử dụng cơ hoành đúng cách.
Luyện tập hít vào trong 4 nhịp, giữ hơi trong 4 nhịp, thở ra trong 8 nhịp. Dần dần tăng thời gian lên 6-6-12, rồi 8-8-16. Bài tập này giúp tăng cường sức mạnh của cơ hoành và khả năng kiểm soát luồng hơi.
Bài tập “hissing”:
Hít vào sâu bằng hơi bụng, sau đó thở ra với âm “sss” như tiếng rắn. Cố gắng duy trì âm thanh đều đặn càng lâu càng tốt. Bài tập này giúp cải thiện khả năng kiểm soát luồng hơi, rất quan trọng khi chuyển đổi giữa các loại giọng.
Các Bài Tập Luyện Thanh Chuyển Đổi Giữa Hai Loại Giọng
Bài tập với âm “Ha”:
Bắt đầu với nốt ở vùng giọng thật thoải mái (thường là C4 đối với nam hoặc G4 đối với nữ). Hát âm “Ha” với giọng thật, sau đó nhẹ nhàng chuyển sang falsetto trên cùng nốt đó. Cảm nhận sự thay đổi về cảm giác vật lý và chất lượng âm thanh.
Bài tập quãng tám (octave):
Thực hiện dải âm 1-3-5-8-5-3-1 với âm “Ha”. Bắt đầu với giọng thật cho các nốt thấp (1-3-5), chuyển sang falsetto cho nốt cao (8), rồi quay lại giọng thật cho các nốt xuống (5-3-1). Tập từ từ và nhẹ nhàng, không ép buộc.
Bài tập “sirens”:
Tạo ra âm thanh liên tục từ nốt thấp lên nốt cao như tiếng còi báo động. Bắt đầu với giọng thật ở âm thấp, để giọng tự nhiên chuyển sang falsetto khi lên cao, rồi quay lại giọng thật khi xuống thấp. Bài tập này giúp tìm ra điểm chuyển đổi tự nhiên giữa hai loại giọng.
Quan trọng: Mỗi bài tập chỉ nên thực hiện 5-10 phút mỗi ngày. Luyện tập quá nhiều có thể gây mệt mỏi cho dây thanh và phản tác dụng. Luôn dừng lại nếu cảm thấy đau hoặc khó chịu ở cổ họng.
Cải Thiện Kỹ Năng Thanh Nhạc Cùng Khóa Học Harmony tại TPHCM
Tại Harmony, chúng tôi hiểu rằng việc phân biệt và sử dụng đúng giọng thật cũng như giọng gió là một quá trình cần có sự hướng dẫn chuyên nghiệp. Đội ngũ giảng viên có nhiều năm kinh nghiệm của chúng tôi sẽ giúp bạn:
Đánh giá chính xác khả năng hiện tại: Thông qua các bài test chuyên nghiệp, chúng tôi xác định điểm mạnh, điểm yếu và thiết kế chương trình học phù hợp với từng học viên.
Hướng dẫn kỹ thuật đúng cách: Với phương pháp giảng dạy khoa học, kết hợp lý thuyết và thực hành, học viên sẽ nắm vững các kỹ thuật chuyển đổi giọng một cách an toàn và hiệu quả.
Phát triển kỹ năng một cách toàn diện: Ngoài việc học về giọng thật và giọng gió, chương trình học tại Harmony còn bao gồm các kỹ thuật nâng cao như mixed voice, belting, riffs & runs, và nhiều phong cách âm nhạc khác nhau, kể cả các kỹ thuật hát liền nốt như kỹ thuật legato.
Môi trường học tập chuyên nghiệp: Với trang thiết bị âm thanh hiện đại, phòng học cách âm tốt và không gian học tập thoải mái tại TP.HCM, học viên có điều kiện tốt nhất để phát triển kỹ năng thanh nhạc.
Theo dõi tiến độ cá nhân: Mỗi học viên sẽ được theo dõi tiến độ một cách chi tiết, với những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo hiệu quả học tập tối ưu.
Harmony không chỉ dạy guitar, piano, organ, ukulele mà còn là nơi uy tín để bạn hoàn thiện kỹ năng thanh nhạc. Đội ngũ giảng viên của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn từ những bước đầu tiên cho đến khi trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp.
Kết luận
Việc phân biệt và sử dụng đúng giọng thật (chest voice) và giọng gió (falsetto) là nền tảng quan trọng trong hành trình học thanh nhạc. Mỗi loại giọng đều có những đặc điểm, ưu nhược điểm riêng và phù hợp với những ngữ cảnh âm nhạc khác nhau.
Giọng thật mang lại sức mạnh, độ bền vững và khả năng truyền tải cảm xúc mạnh mẽ, trong khi giọng gió tạo ra những hiệu ứng âm thanh đặc biệt, giúp đạt được những nốt cao và thể hiện những cảm xúc tinh tế. Hiểu rõ sự khác biệt này và biết cách sử dụng đúng lúc sẽ giúp bạn trở thành một ca sĩ hoàn thiện hơn.
Tuy nhiên, việc luyện tập và làm chủ các kỹ thuật này đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và tốt nhất là có sự hướng dẫn của các chuyên gia. Tại Harmony – trung tâm âm nhạc uy tín tại TP.HCM, chúng tôi cam kết mang đến cho bạn những kiến thức chính xác nhất và phương pháp luyện tập hiệu quả nhất, đây là cách cải thiện giọng hát của bạn một cách toàn diện và an toàn.
Hãy bắt đầu hành trình âm nhạc của bạn cùng Harmony ngay hôm nay để khám phá và phát triển tiềm năng thanh nhạc của mình!
